Jedna od zamisli Stranke demokratske akcije (SDA) Bakira Izetbegovića, sadržanih u programskoj deklaraciji koju je ta stranka usvojila na poslednjem kongresu, a u kojoj je kao prioritetan cilj postavljeno novo ustavno definisanje ,,republike BiH“ bez entiteta jeste i organizovanje Sarajeva u njegovim predratnim granicama. Realizacija te zamisli značila bi da se ,,pod okrilje Sarajeva“ vrati, između ostalih, i šest opština udruženih u grad Istočno Sarajevo (Pale, Sokolac, Trnovo, Istočna Ilidža, Istočni Stari grad i Istočno Novo Sarajevo), koje teritorijalno pripadaju Republici Srpskoj.

U tim opštinama, nastalim uglavnom nakon završetka rata i potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, živi većina od 120.000 Srba koje je politika SDA, čiji je glavni kreator u to vreme bio Alija Izetbegović, proterala iz Sarajeva. Gotovo svi oni danas žive u novoizgrađenim gradskim naseljima, a mnogi od njih još uvek nisu, zahvaljujući odnosu sarajevske vlasti, u kojoj glavnu reč vode kadrovi SDA, uspeli da vrate svoju imovinu.

Na namere Izetbegovićeve SDA da će se ,,zalagati da administrativno područje grada Sarajeva obuhvati celokupnu teritoriju predratnog Sarajeva s najmanje deset opština, u okviru regije“ (citat iz rezolucije koju je SDA usvojila), čelnici opština udruženih u grad Istočno Sarajevo odgovaraju da ih Izetbegovićeve ,,utopističke inicijative ne zanimaju“ i da oni ,,sanjaju svoje, a ne njegove sne“.

Milovan Bjelica, načelnik Sokoca, jedne od šest istočnosarajevskih opština, na čijoj teritoriji je groblje „Mali Zajtinlik“, gde počiva više od 950 od ukupno 4.000 poginulih srpskih boraca, za „Politiku“ napominje da je deklaracija SDA, zapravo, ,,operativni plan“ u kojem je jasno naznačena teritorija koja se želi preuzeti i nametnuti joj uređenje. To, napominje on, nije nikakva novina jer identične ideje, kaže, mogle su se pročitati i u programskim dokumentima koje je SDA usvajala na svakom od kongresa koje je do sada održala.

,,Ta priča o BiH identitetu i ustavnom patriotizmu priča je iz 19.veka, priča jednog naroda koji kasni s izgradnjom svoje nacije. Na kraju krajeva, tu priču o ,,bosanstvu“ nisu molgi da nametnu ni Austrougarska ni Benjamin Kalaj, koji su bili kudikamo jači i sposobniji od SDA i Bakira Izetbegovića“, kaže Bjelica, ističući to da SDA zanemaruje činjenicu da je BiH složena i podeljena zemlja.

U kontekst Izetbegovićevog plana za preuređenje BiH i njegove zamišljene nove organizacije Sarajeva, kao glavnog grada, načelnik Sokoca dovodi i, kako to on kaže, usput napisanu stavku da je ,,kultura svakog naroda u BiH deo kulture baštine svih nas, a ne samo naroda iz kojeg potičemo.

,,Ako je to tako, zašto su onda iz Sarajeva ,,proterane“ stope Gavrila Principa, zašto je most koji je nosio njegovo ime preimenovan u Latinsku ćupriju, zašto u Sarajevu više ne postoji muzej Mlade Bosne, gde je tabla sa zgrade tog muzeja, koja je svedočila o pucnju koji je nagovestio slobodu“, pita se Bjelica.

Kao jedan od osnivača SDS-a i utemeljivača Republike Srpske, Bjelica kreatorima ideja o preuređenju BiH poručuje da ,,građani Istočnog Sarajeva odlično shvataju suštinu njihovih namera“ jer njima je ,,odavno jasno šta je trn u oku i Izetbegoviću i njegovim istomišljenicima (Republika Srpska)“.